ژئوپلیتیک فرصت‌ها در جغرافیای کهن
فلات ایران در درازنای تاریخ، پل ارتباطی شرق و غرب و قلب تپنده دادوستد در خشکی اوراسیا بوده است. با کاهش وزن اقتصادی اقیانوس اطلس و برآمدن قدرت‌های نوظهور آسیایی، بار دیگر کانون جاذبه ژئواکونومیک به سرزمین‌های پیرامونی ما بازگشته است.
۱. نبرد کریدورها و رقابت‌های پیرامونی
امروزه رقابت میان ملت‌ها بیش از آنکه بر سر تصرف سرزمین باشد، بر سر تسلط بر مسیرهای ترانزیتی و شریان‌های انتقال انرژی و داده است:
- کریدور بین‌المللی شمال - جنوب (INSTC) پیونددهنده هند، خلیج فارس، قفقاز و روسیه.
- مسیرهای شرقی - غربی متصل‌کننده آسیای مرکزی به آب‌های آزاد و اروپا.
- تلاش برخی بازیگران فرامنطقه‌ای برای حذف یا دور زدن موقعیت ژئوپلیتیک ایران از طریق مسیرهای موازی و هزینه‌بر.
۲. توصیه‌های سیاستی میز دیپلماسی موطّئون
برای تثبیت موقعیت تفوق‌ناپذیر کشور در نقشه تجارت جهانی، اقدامات زیر حیاتی است:
- تکمیل خطوط ریلی گلوگاهی: تسریع در راه‌اندازی قطعه رشت-آستارا و اتصال چابهار به شبکه ریلی سراسری بدون از دست دادن زمان.
- شکل‌دهی به توافق‌نامه‌های تعرفه‌ای ترجیحی: انعقاد پیمان‌های لجستیکی مشترک با کشورهای اتحادیه اقتصادی اوراسیا و حاشیه خلیج فارس.
- توسعه بنادر نسل چهارم: ارتقای سامانه‌های بندری شهید بهشتی چابهار و بندرعباس به بنادر هوشمند با قابلیت پردازش و ارزش‌افزوده کالا.
- دیپلماسی انرژی همگرا: سواپ نفت و گاز با کشورهای آسیای مرکزی و روسیه و تثبیت هاب گازی منطقه.
۳. چشم‌انداز پیوند تمدنی
جاده ابریشم نوین تنها یک مسیر کالا نیست، بلکه مجرای تبادل فرهنگی، گسترش زبان پارسی و احیای همبستگی تاریخی ملل منطقه است. اندیشکده موطّئون بر این باور است که بازسازی این پیوندها، تضمین‌کننده امنیت و رونق پایدار برای نسل‌های آینده خواهد بود.